Jak zbudowana jest skóra? Budowa i funkcje skóry
Budowa skóry
Wyróżniamy trzy podstawowe warstwy skóry, z których każda pełni inną, wyspecjalizowaną funkcję:
- naskórek – zewnętrzna warstwa odpowiedzialna za ochronę powierzchni skóry przed czynnikami środowiskowymi i drobnoustrojami. Ulega ciągłemu złuszczaniu i regeneracji;
- skóra właściwa – środkowa warstwa skóry, zapewniająca elastyczność i wytrzymałość. Zawiera m.in. włókna kolagenowe, naczynia krwionośne oraz komórki czuciowe, odpowiadające za odbiór bodźców;
- tkanka podskórna – najgłębiej położona warstwa, która zawiera komórki tłuszczowe, odpowiada za magazynowanie energii, izolację cieplną i ochronę mechaniczną. Jej grubość może się różnić w zależności od lokalizacji i indywidualnych predyspozycji.
Budowa naskórka
Naskórek, jako najbardziej zewnętrzna warstwa skóry, odgrywa ważną rolę w ochronie organizmu przed szkodliwymi czynnikami środowiskowymi. Tworzy barierę, która zapobiega utracie wody, chroni przed drobnoustrojami i wspiera regenerację powierzchni skóry. Jest zbudowany z wielu ściśle przylegających do siebie komórek, głównie keratynocytów, które stopniowo przemieszczają się ku górze, przechodząc przez kolejne etapy różnicowania. To właśnie ten uporządkowany proces sprawia, że komórki naskórka układają się w pięć wyraźnie wyodrębnionych warstw:
- warstwa podstawna (najgłębsza warstwa naskórka) – znajduje się tuż przy granicy ze skórą właściwą; zawiera komórki warstwy podstawnej, które intensywnie się dzielą, a także melanocyty i komórki Langerhansa.
- warstwa kolczysta – położona powyżej podstawnej, składa się z kilku rzędów wielobocznych komórek i stanowi najgrubszą warstwę naskórka; odpowiada za elastyczność i odporność mechaniczną skóry.
- warstwa ziarnista – tutaj komórki zaczynają produkować keratohialinę i lipidy, przygotowując się do procesu rogowacenia; jest to etap, w którym keratynocyty stają się bardziej spłaszczone i zaczynają się przekształcać w martwe komórki.
- warstwa jasna – obecna głównie na dłoniach i podeszwach stóp; cienka, przezroczysta warstwa komórek wypełnionych keratyną, położona między warstwą ziarnistą a rogową.
- warstwa rogowa – najbardziej zewnętrzna część naskórka, zbudowana z martwych, spłaszczonych komórek, które stopniowo wydostają się na powierzchnię skóry i ulegają złuszczeniu. To właśnie ta warstwa stanowi bezpośredni kontakt skóry ze środowiskiem zewnętrznym.
W naskórku znajdują się również mieszki włosowe oraz receptory dotyku, dzięki czemu pełni on nie tylko funkcje ochronne, ale także zmysłowe i odpornościowe.


Budowa skóry właściwej
Skóra właściwa to warstwa środkowa skóry, położona pomiędzy naskórkiem a tkanką podskórną. Zbudowana z wytrzymałej tkanki łącznej włóknistej, odpowiada za elastyczność, sprężystość oraz odporność mechaniczną skóry. To właśnie tutaj, w skórze właściwej znajdują się najważniejsze struktury odpowiedzialne za funkcje biologiczne tego narządu:
- naczynia krwionośne;
- naczynia limfatyczne;
- gruczoły potowe i łojowe;
- zakończenia nerwowe.
Skórę właściwą tworzą dwie główne warstwy:
- warstwa brodawkowa – leżąca bezpośrednio pod naskórkiem, bogata w drobne naczynia krwionośne, włókna kolagenowe i elastynowe. To tutaj znajdują się brodawki, które wpuklają się w naskórek, zwiększając powierzchnię kontaktu i usprawniając wymianę substancji w otoczeniu naczyń krwionośnych włosowatych;
- warstwa siateczkowata – głębiej położona i znacznie grubsza, utworzona z gęstych włókien kolagenowych i sprężystych. W tej warstwie obecne są fibroblasty, komórki odpornościowe oraz gładkie komórki mięśniowe, a także liczne przydatki skóry, w tym gruczoły potowe i łojowe oraz mieszki włosowe.
Budowa tkanki podskórnej
Tkanka podskórna zbudowana jest z elementów, które odpowiadają za ochronę, izolację termiczną i magazynowanie energii. Znajdują się w niej:
- komórki tkanki łącznej;
- naczynia krwionośne;
- zakończenia nerwowe;
- gruczoły potowe i łojowe.
Ważną rolę odgrywają także włókna kolagenowe, które nadają strukturze sprężystość i odporność na urazy mechaniczne. W głębi tej warstwy widoczny jest charakterystyczny układ rzędów komórek tłuszczu skórnego, które pełnią funkcję amortyzującą oraz energetyczną.
Funkcje skóry
Złożona budowa skóry determinuje jej kluczowe znaczenie w utrzymaniu homeostazy i ochronie ustroju. Skóra jako narząd o największej powierzchni, pełni szereg funkcji fizjologicznych i immunologicznych, warunkując prawidłowe funkcjonowanie całego organizmu:
- spełnia funkcję ochronną – skóra stanowi barierę przed czynnikami mechanicznymi, chemicznymi, biologicznymi oraz fizycznymi, w tym przed nadmiernym promieniowaniem słonecznym, wspierając stabilność środowiska wewnętrznego organizmu;
- bierze udział w regulowaniu temperatury ciała – dzięki pracy gruczołów potowych oraz zdolności naczyń do zwężania i rozszerzania się w odpowiedzi na bodźce termiczne;
- umożliwia tworzenie i utrzymanie płaszcza lipidowego skóry, produkowanego przez gruczoły łojowe i transportowanego przez przewody gruczołów łojowych, który zapobiega utracie wody i chroni przed drobnoustrojami;
- ma zdolność wiązania wody w warstwie rogowej naskórka, co zabezpiecza przed przesuszeniem i wpływa na elastyczność skóry;
- bierze udział w resorpcji wybranych substancji rozpuszczalnych, co jest wykorzystywane w farmakoterapii przezskórnej i kosmetologii;
- daje mechaniczne wsparcie dzięki obecności komórek tłuszczowych w tkance podskórnej oraz delikatnej sieci włókien kolagenowych, zapewniających sprężystość i odporność na urazy;
- prowadzi do nieustannego złuszczania powierzchniowych warstw poprzez eliminację martwych komórek naskórka, co sprzyja regeneracji i utrzymaniu prawidłowego mikrobiomu.
Budowa skóry właściwej
Skóra właściwa to warstwa środkowa skóry, położona pomiędzy naskórkiem a tkanką podskórną. Zbudowana z wytrzymałej tkanki łącznej włóknistej, odpowiada za elastyczność, sprężystość oraz odporność mechaniczną skóry. To właśnie tutaj, w skórze właściwej znajdują się najważniejsze struktury odpowiedzialne za funkcje biologiczne tego narządu:
- naczynia krwionośne;
- naczynia limfatyczne;
- gruczoły potowe i łojowe;
- zakończenia nerwowe.
Skórę właściwą tworzą dwie główne warstwy:
- warstwa brodawkowa – leżąca bezpośrednio pod naskórkiem, bogata w drobne naczynia krwionośne, włókna kolagenowe i elastynowe. To tutaj znajdują się brodawki, które wpuklają się w naskórek, zwiększając powierzchnię kontaktu i usprawniając wymianę substancji w otoczeniu naczyń krwionośnych włosowatych;
- warstwa siateczkowata – głębiej położona i znacznie grubsza, utworzona z gęstych włókien kolagenowych i sprężystych. W tej warstwie obecne są fibroblasty, komórki odpornościowe oraz gładkie komórki mięśniowe, a także liczne przydatki skóry, w tym gruczoły potowe i łojowe oraz mieszki włosowe.
Budowa tkanki podskórnej
Tkanka podskórna zbudowana jest z elementów, które odpowiadają za ochronę, izolację termiczną i magazynowanie energii. Znajdują się w niej:
- komórki tkanki łącznej;
- naczynia krwionośne;
- zakończenia nerwowe;
- gruczoły potowe i łojowe.
Ważną rolę odgrywają także włókna kolagenowe, które nadają strukturze sprężystość i odporność na urazy mechaniczne. W głębi tej warstwy widoczny jest charakterystyczny układ rzędów komórek tłuszczu skórnego, które pełnią funkcję amortyzującą oraz energetyczną.


Przeciwzmarszczkowy krem liftingujący, rozjaśniający przebarwienia i plamy 60+, dzień/ noc


Przeciwzmarszczkowy krem odbudowujący, rozjaśniający plamy pigmentacyjne 70+, dzień/ noc


Skoncentrowane przeciwzmarszczkowe serum rozświetlające, wyrównujące koloryt cery SPF 50, na dzień


Serum - koncentrat multi naprawczy na noc, redukujący zmarszczki i przebarwienia


Liftingujący krem pod oczy, redukujący zmarszczki, cienie i worki pod oczami

Przeciwzmarszczkowa maseczka ujędrniająco - rozświetlająca


Przeciwzmarszczkowy krem ujędrniający, rozjaśniający przebarwienia 50+


Zestaw Egzosomy Młodości 70+
Funkcje skóry
Złożona budowa skóry determinuje jej kluczowe znaczenie w utrzymaniu homeostazy i ochronie ustroju. Skóra jako narząd o największej powierzchni, pełni szereg funkcji fizjologicznych i immunologicznych, warunkując prawidłowe funkcjonowanie całego organizmu:
- spełnia funkcję ochronną – skóra stanowi barierę przed czynnikami mechanicznymi, chemicznymi, biologicznymi oraz fizycznymi, w tym przed nadmiernym promieniowaniem słonecznym, wspierając stabilność środowiska wewnętrznego organizmu;
- bierze udział w regulowaniu temperatury ciała – dzięki pracy gruczołów potowych oraz zdolności naczyń do zwężania i rozszerzania się w odpowiedzi na bodźce termiczne;
- umożliwia tworzenie i utrzymanie płaszcza lipidowego skóry, produkowanego przez gruczoły łojowe i transportowanego przez przewody gruczołów łojowych, który zapobiega utracie wody i chroni przed drobnoustrojami;
- ma zdolność wiązania wody w warstwie rogowej naskórka, co zabezpiecza przed przesuszeniem i wpływa na elastyczność skóry;
- bierze udział w resorpcji wybranych substancji rozpuszczalnych, co jest wykorzystywane w farmakoterapii przezskórnej i kosmetologii;
- daje mechaniczne wsparcie dzięki obecności komórek tłuszczowych w tkance podskórnej oraz delikatnej sieci włókien kolagenowych, zapewniających sprężystość i odporność na urazy;
- prowadzi do nieustannego złuszczania powierzchniowych warstw poprzez eliminację martwych komórek naskórka, co sprzyja regeneracji i utrzymaniu prawidłowego mikrobiomu.
Z wiekiem kondycja skóry na skutek osłabienia metabilizmu komórkowego znacząco się pogarsza. Odpowiedzią jest bogaty, aksamitny krem - na przykład Kolagenowy krem wzmacniający 50+
Jak dbać o skórę?
Odpowiednia pielęgnacja skóry to nie tylko codzienny rytuał estetyczny, ale przede wszystkim świadome wspieranie jej funkcji ochronnych, regeneracyjnych i metabolicznych. Skóra jako największy organ ludzkiego ciała nieustannie narażona jest na szkodliwe czynniki zewnętrzne – zanieczyszczenia, promieniowanie UV, wahania temperatury – oraz wewnętrzne, takie jak stres oksydacyjny czy zmiany hormonalne.
Dlatego kompleksowe dbanie o skórę powinno łączyć regularne zabiegi kosmetyczne z właściwym odżywianiem i ochroną przeciwsłoneczną. Warto przy tym sięgać po zaawansowane produkty, które odpowiadają na konkretne potrzeby skóry w różnym wieku i kondycji. Przemyślana rutyna pielęgnacyjna oparta na skutecznych składnikach aktywnych może realnie opóźnić procesy starzenia, wzmocnić barierę hydrolipidową i poprawić jędrność skóry. Najważniejszymi zasadami pielęgnacji skóry, które pozwolą zadbać o jej zdrowy wygląd na co dzień są:
- oczyszczanie i eksfoliacja – podstawą każdej pielęgnacji jest dokładne, ale delikatne oczyszczenie skóry twarzy i ciała. Zaleca się używanie preparatów o fizjologicznym pH, które nie naruszają płaszcza hydrolipidowego. Raz lub dwa razy w tygodniu warto zastosować peeling enzymatyczny, aby usunąć martwe komórki naskórka i wspomóc odnowę komórkową;
- nawilżenie i odżywienie – niezależnie od typu skóry, każda potrzebuje odpowiedniego nawilżenia. W tym celu sprawdzą się kremy i balsamy o bogatym składzie. Przykładem może być Bogaty Regenerująco – ujędrniający balsam do ciała, który intensywnie nawilża i uelastycznia skórę;
- zaawansowana regeneracja – nowoczesne formuły dermokosmetyczne, takie jak EGZOSOMY MŁODOŚCI – Bielenda, wykorzystują biotechnologię do głębokiej odbudowy skóry. Dzięki zawartości egzosomów wspomagają one procesy naprawcze, działają przeciwzmarszczkowo i poprawiają strukturę skóry;
- wzmocnienie dla cery dojrzałej – z wiekiem skóra traci jędrność i elastyczność. Warto więc sięgnąć po produkty dedykowane, np. Kolagenowy krem wzmacniający 50+ dzień/ noc Dermika, który wspiera produkcję kolagenu, intensywnie nawilża i redukuje widoczność zmarszczek;
- ochrona przeciwsłoneczna – promieniowanie UV to jeden z głównych czynników przyspieszających starzenie się skóry. Codzienne stosowanie kremów z filtrem SPF 30–50 jest koniecznością, nawet w pochmurne dni, aby zapobiec powstawaniu przebarwień i uszkodzeniom DNA komórek skóry;
- zdrowy styl życia – pielęgnacja od zewnątrz powinna iść w parze z troską o organizm od środka. Zbilansowana dieta bogata w witaminy A, C, E, kwasy omega-3 oraz regularne nawodnienie i odpowiednia ilość snu są fundamentem zdrowej, promiennej cery.
Bibliografia
- https://www.czytelniamedyczna.pl/6725,farmakoterapia-sklry-cz-1-budowa-i-fizjologia-sklry.html [dostęp: 26.06.2025]
- Niedoszytko B. Skóra – budowa I funkcje, Wyższa Szkoła Zawodowa Pielęgnacji, Zdrowia i Urody w Poznaniu, wydział Zamiejscowy w Gdyni.
- Kononowicz W., Tkanka podskórna. Charakterystyka oraz metody niwelowania i zastosowania tkanki tłuszczowej w kosmetologii i medycynie estetycznej, 4 / 2020 / vol. 9 Aesthetic Cosmetology and Medicine.
- Wolski T., Kędzia B., Farmakoterapia skóry. Cz. 1. Budowa i fizjologia skóry, w: Postępy Fitoterapii 2019; 20(1): 61-67.

